เทศกาล Halloween! ถอดรหัสคติชนวิทยา “BedSheet Ghost” จากกระแสถ่ายรูปสุดไวรัล สู่สัญลักษณ์ผีผ้าขาวในป๊อปคัลเจอร์และมุมมองทางจิตวิทยา

เนื่องในเทศกาลฮาโลวีน (Halloween) สถาบันส่งเสริมการบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยทักษิณ นำเสนอองค์ความรู้ทางวิชาการผ่านการวิเคราะห์ปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมร่วมสมัยอย่าง “กระแสการถ่ายรูปผีผ้าห่ม” (Ghost Photoshoot Trend) ซึ่งได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในโลกออนไลน์ โดยการนำผ้าห่มหรือผ้าปูที่นอนสีขาวมาตัดเจาะช่องตาแล้วสวมใส่เพื่อถ่ายภาพตามสถานที่ต่างๆ เพื่อถอดรหัสที่มาทางประวัติศาสตร์ คติชนวิทยา สัญศาสตร์ และจิตวิทยาการรับรู้ของมนุษย์

1. จากกระแสไวรัลร่วมสมัย สู่สัญศาสตร์แห่งความลึกลับ (Pop Culture & Semiotics) ในทางสัญศาสตร์ (Semiotics) การนำผ้าคลุมสีขาวมาเจาะรูตรงดวงตา ถือเป็นการลดทอนรายละเอียดทางกายภาพของมนุษย์ (Dehumanization) ออกไปจนหมดสิ้น เหลือไว้เพียงโครงร่างไร้ตัวตนอันเป็นปริศนา รูปแบบดังกล่าวสื่อสารความรู้สึกอึดอัด ลึกลับ และน่าหวาดกลัวได้ง่ายที่สุด ภาพจำนี้ถูกนำมาใช้ในสื่อบันเทิงทั้งภาพวาด ละครเวที ภาพยนตร์ (เช่น Casper หรือ A Ghost Story) ตลอดจนการ์ตูนป๊อปคัลเจอร์อย่างยาวนาน จนวิวัฒนาการมาเป็นคอนเซปต์แฟชั่นและการถ่ายภาพยอดฮิตของคนรุ่นใหม่ในช่วงเทศกาลฮาโลวีน

2. รากเหง้าทางประวัติศาสตร์: จากผ้าห่อศพสู่สัญลักษณ์ความตาย หากย้อนดูในเชิงประวัติศาสตร์วัฒนธรรมตะวันตก ภาพจำของ "ผีผ้าขาว" มีจุดเริ่มต้นมาจากธรรมเนียมการจัดการศพในอดีต ซึ่งร่างของผู้เสียชีวิตจะถูกห่อหุ้มด้วยผ้าคอตตอนหรือผ้าป่านสีขาว (Burial Shroud) ก่อนนำไปฝัง เนื่องจากในยุคก่อนยังไม่มีการใช้โลงศพอย่างแพร่หลาย เมื่อเกิดเรื่องเล่าขานเกี่ยวกับวิญญาณคืนชีพหรือผู้ที่กลับมาจากความตาย ร่างของวิญญาณเหล่านั้นจึงถูกจินตนาการให้อยู่ในชุดผ้าห่อศพสีขาวหลวมโพลก ซึ่งกลายเป็นต้นแบบทางความคิดของผีผ้าห่มในเวลาต่อมา

3. มิติทางประสาทวิทยาและจิตวิทยาการรับรู้ ในทางจิตวิทยา รูปร่างของผ้าที่พริ้วไหวในความมืดมักกระตุ้นปรากฏการณ์ Pareidolia หรือการที่สมองมนุษย์พยายามตีความแสง เงา หรือสิ่งของรอบตัวให้กลายเป็นใบหน้าหรือรูปร่างของสิ่งมีชีวิต เพื่อเป็นกลไกการเอาชีวิตรอดจากภัยคุกคาม นอกจากนี้ ในบริบทสังคมไทย คำว่า "ผีผ้าห่ม" ยังถูกนำไปเชื่อมโยงกับอาการทางประสาทวิทยาอย่าง Sleep Paralysis (ผีอำ) ซึ่งเป็นสภาวะอัมพาตขณะนอนหลับที่ทำให้เกิดภาพหลอนรู้สึกเหมือนมีสิ่งเร้นลับกดทับอยู่บนผ้าห่มอีกด้วย

การเรียนรู้และเข้าใจสัญลักษณ์ในเทศกาลฮาโลวีนผ่านเลนส์ทางวิชาการ ไม่เพียงแต่ช่วยให้เราสนุกกับกระแสคอนเทนต์ร่วมสมัยได้อย่างทันโลก แต่ยังช่วยให้เห็นถึงกลไกทางสังคม จิตวิทยา และประวัติศาสตร์ที่หล่อหลอมความเชื่อของมนุษย์ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

???? ข้อมูลโดย: สถาบันส่งเสริมการบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยทักษิณ

#มหาวิทยาลัยทักษิณ #สถาบันส่งเสริมการบริการวิชาการ #สสช #TSUiSeP #iSeP #TSUEngagement #TSUService #TSU #Halloween #BedSheetGhost #GhostPhotoshoot #ผีผ้าห่ม #คติชนวิทยา #เกร็ดความรู้